دیجی لود | فروشگاه اینترنتی دیجی لود |
مقادیر عظیمی از غبار در اطراف هسته های فعال در مرکز کهکشان ها میچرخند، و این غبارها میتوانند باعث شکل گیری شمار زیادی سیارهٔ سنگی شوند، برخی از آنها حتی به اندازهٔ ستاره ها.
قرصی از مواد که به دور یک سیاهچالهٔ کلانجرم میچرخد، ممکن است باعث تولد سیارههای بسیاری شود.
منبع تصویر: ناسا و ام. وایس / مرکز پرتو ایکس چاندرا
هستههای پویای کهکشانها میتوانند نواحی شگفتانگیزی برای تولد سیارهها باشند، جایی که میلیونها جهان در آن شکل میگیرند.
اکثر کهکشانهای عالم، از جمله کهکشان خودمان یعنی راه شیری، در مرکز خود یک سیاهچالهٔ بسیار عظیم جای دادهاند. معمولاً این سیاهچالهها خاموش هستند، زیرا مواد چندانی به درونشان سقوط نمیکند. اما گاهی به دلایلی مانند برخورد با یک کهکشان دیگر فعال شده و حجم عظیمی از گاز و غبار را میبلعند و برای میلیونها سال به هستهای کهکشانی فعال تبدیل میشوند.
بری مککرنان (Barry McKernan) از دانشگاه سیتی نیویورک و گروهش، قرص گاز و غبار پیرامون یک هستهٔ کهکشانی فعال معمولی را شبیهسازی کردند. آنها دریافتند این منطقه جایگاهی استثنایی برای تولد سیارههاست، زیرا غبار به راحتی به یکدیگر چسبیده و اجرام بزرگتر و بزرگتری را میسازد. در نهایت، سیارهها با شمار بسیار زیاد و ویژگیهایی عجیب شروع به رشد میکنند.
همچنین میگوید: «این یک راه تازه و واقعاً حیرتانگیز برای پدید آمدن سیارههایی بسیار ناآشناست. اگر چنین چیزهایی وجود داشته باشند، کاملاً متفاوت از سیارههایی هستند که میشناسیم و دوستشان داریم.»
این سیارهها به ابعاد غولپیکری میرسند، زیرا هستههای کهکشانی فعال غبار بسیار زیادی دارند – بسیار بیشتر از قرصهای پیشسیارهای پیرامون ستارههای جوان که منظومههایی مثل منظومه خودمان را میسازند. این موضوع میتواند به پیدایش سیارههای سنگی عظیمی به اندازه مشتری یا حتی بزرگتر منجر شود – چیزی که در هیچ جای دیگر جهان شناختهشده نیست. بسیاری از این سیارهها به دلیل برخوردهای مکرر با جهانهای دیگر، سطحی پوشیده از گدازه دارند.
مککرنان میگوید برخی از این سیارهها چنان بزرگ میشوند که میتوانند در هسته خود همجوشی هستهای را آغاز کرده و به «ستارگانی غریب و بسیار عجیب» تبدیل شوند که از جنس سنگ هستند، یا حجم زیادی از گاز مجاور را بلعیده و به درون اجرامی به نام سیاهچالههای با جرم متوسط فرو بریزند.
قرص غباری که یک هستهٔ کهکشانی فعال را احاطه کرده، میتواند تا دهها سال نوری گسترده شود، به این معنا که این فرآیند در مقیاسی بسیار عظیم رخ میدهد. مککرنان میگوید: «ممکن است میلیونها سیاره را در اطراف سیاهچالهٔ کلانجرم مرکزی به دست آورید.»
شان ریموند از دانشگاه بوردو در فرانسه میگوید ما میدانستیم که سیارهها و ستارهها میتوانند پیرامون سیاهچالهها شکل بگیرند، اما شکلگیری سیاره در این ابعاد پیش از این بررسی نشده بود. این فرآیند میتواند هستههای کهکشانی فعال را به یکی از بهترین نقاط جهان برای خلق جهانهای تازه تبدیل کند.
ریموند میگوید: «با این همه مواد پیرامون یک سیاهچالهٔ کلانجرم، چه چیز دیگری قرار است رخ دهد؟ به نظر میرسد این اتفاق تقریباً اجتنابناپذیر است.»
بسیاری از این سیارهها به دلیل برخوردهای پیدرپی با یکدیگر، یا به درون سیاهچاله سقوط میکنند و یا به بیرون کهکشان پرتاب میشوند. هر سیارهای که باقی بماند، احتمالاً قابل ردیابی باشد، شاید از طریق تأثیر گرانش آن بر خمیدگی نور ستارگان دوردست؛ روشی که ریزهمگرایی نامیده میشود.
تلسکوپهایی مانند تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن متعلق به ناسا که پیشبینی میشود در سپتامبر (شهریور/مهر) به فضا پرتاب شود، میتوانند این کار را ممکن کنند. بنه هولوردا از دانشگاه لوییویل در کنتاکی میگوید: «ما وارد دورهای میشویم که ریزهمگرایی به موضوعی بسیار کلیدی تبدیل میگردد.»
مککرنان همچنین اشاره میکند که بسیاری از هستههای کهکشانی فعال به صورت چشمکزا دیده شدهاند، که میتواند ناشی از «انبوهی از چیزهای کوچکی باشد که از مقابل عبور میکنند»؛ مانند سیارهها. مککرنان میگوید: «این چیزها باید وجود داشته باشند. پس آیا میتوانیم آنها را ببینیم؟»
منبع: دیجی لود/newscientist
