دیجی لود | فروشگاه اینترنتی دیجی لود |
این مشاهدات میتوانند به پیشبینی فورانهای عظیم خورشیدی در آینده کمک کنند.
«وقتی صحبت از مراحل پیش از فوران به میان میآید، این همیشه هدف اصلی ماست،» میگوید لوئیس سِیفریتس، فیزیکدان خورشیدی از مؤسسه فناوری نیوجرسی در نیوآرک. «اگر بتوانیم پیشبینی کنیم که چه زمانی یک فوران عظیم خورشیدی … رخ میدهد، یعنی میتوانیم [فضانوردان] را از هرگونه تشعشع مضر محافظت کنیم.»
سِیفریتس و همکارانش مشاهدات فضایی از یک منطقه فعال بر روی خورشید را بررسی کردند که در ۳ اکتبر ۲۰۲۴، یک فوران خورشیدی از کلاس ایکس (شدیدترین نوع فورانها) را منتشر کرده بود.
سیفریتس میگوید: «مرحلهٔ پیش از فوران خیلی مستند نشده است، چون مردم دوست دارند انفجارها را ببینند.» اما فورانهای خورشیدی به صورت گروهی رخ میدهند. او و همکارانش میدانستند که همان منطقه، چند روز پیش از آن هم یک فوران قوی را از خود منتشر کرده بود. در ۳ اکتبر، دانشمندان دیگر تلسکوپ فضایی IRIS ناسا (طیفنگار تصویربردار ناحیهٔ اتصال) را روی یک نقطهٔ واحد در آن منطقهٔ فعال متمرکز کردند تا ببینند میتوانند یک فوران را در لحظهٔ وقوع شکار کنند.
این تلسکوپ تغییرات نورِ گسیل شده از یون سیلیکون IV را ردیابی کرد؛ یونهایی که پلاسمای ناحیهٔ انتقالی بین سطح خورشید و تاج خورشیدی را نشانهگذاری میکنند
امیلی میسون، فیزیکدان خورشیدی از شرکت Predictive Science Inc. در سن دیگو (که در این تحقیق جدید نقشی نداشته است)، میپرسد: «یکی از بزرگترین پرسشها دربارهٔ فورانهای خورشیدی این است که چه چیزی باعث آغاز آنها میشود. در طبیعت، بیشتر سامانه ها تمایل دارند پایدار بمانند، پس چه چیزی باعث میشود میدان مغناطیسی خورشید ناپایدار شود تا جایی که گام بعدی، آزادسازی بی رویهٔ انرژی باشد؟ مشاهداتی مثل این پژوهش که نشان میدهد پیش از آن آزادسازی عظیم انرژی چه اتفاقی میافتد، برای کشف آن محرک اولیه حیاتی هستند.»
سِیفریتس و همکارانش ویژگیهای نوری را تجزیهوتحلیل کردند که دما، تلاطم و حرکت پلاسما به سمت سطح خورشید یا دور از آن را بررسی میکند. آنها دریافتند که هر سه این پارامترها از سه ساعت پیش از فوران بهتدریج افزایش یافتهاند، چرا که منطقه در حال ذخیرهسازی انرژی بوده است. حدود ۲۰ دقیقه پیش از فوران، دما و تلاطم بهطور ناگهانی جهش کردند و همچنین سرعت حرکت پلاسما به دور از خورشید افزایش یافت.
تیم پژوهشگران دریافت که این پارامترها در طول سه ساعت پیش از فوران به صورت دورهای تغییر میکردند و هر ۸ دقیقه و ۲۰ دقیقه یکبار فراز و نشیبهای منظمی داشتند. در آخرین ساعت پیش از فوران، نشانگرهای دما و تلاطم همزمان با هم تغییر کردند.
مِیسون اشاره میکند که این دو نوسان به نظر میرسد با طول موج اندازهگیری شده نور تغییر میکردند، بهطوری که طول موجهای کوتاهتر دورهٔ ۸ دقیقهای و طول موجهای بلندتر دورهٔ ۱۵ دقیقهای را نشان میدادند. به گفتهٔ او، این موضوع نشان میدهد که احتمالاً دو مکانیسم فیزیکی متفاوت در پلاسما در حال رخ دادن است.
به گفتهٔ او، این پژوهش جالب و مهم است، اما فاصلهٔ زیادی تا رسیدن به پیشبینیهای عملی و مفید فورانهای خورشیدی وجود دارد. برای یک چیز، بهتر است بررسی شود که آیا نوسانات مشابهی در یک منطقهٔ فعال که در آستانهٔ فوران نیست نیز دیده میشود یا خیر.
همچنین موانع عملی نیز وجود دارد.
منبع: دیجی لود
science
